Waarom de roamingkosten pas binnenkomen als je al terug bent, en wat je vóór vertrek kunt doen.

Er is een scène die zich elke maand in duizenden Nederlandse huishoudens herhaalt en die bijna niemand hardop uitspreekt.

Iemand komt terug van reis. Maakt de koffer leeg, uploadt de foto's, gaat weer aan het werk en het leven gaat verder. Twee of drie weken later opent hij de telefoonrekening en ziet een bedrag dat hij niet herkent.

Het is geen fout. Het is geen systeemstoring. Het is precies zoals het bedoeld is.

En het meest vervelende is dat het zwart-op-wit staat, in een openbaar document, op de website van de provider zelf.

Wat je provider zelf in zijn eigen gids zegt

Telcel publiceert een gids voor klanten die naar het buitenland reizen. Het is een eigen document, gratis, op hun site, al jaren beschikbaar voor iedereen die weet dat het bestaat.

In dat document staat een alinea die een heel specifieke situatie uitlegt. Er staat dat als de telefoon Wi-Fi aan heeft en tegelijkertijd dataroaming aan heeft, het toestel op het moment dat de Wi-Fi-verbinding wegvalt gewoon verder surft via het mobiele netwerk van het land waar je bent, en dat dit kosten op de rekening kan veroorzaken, volgens hun eigen woorden, zonder dat je het verschil merkt.

Het is de moeite waard om dat laatste nog eens te lezen.

Bron: Internationale Reizigersgids, officieel document gepubliceerd door Telcel op hun website.

Dat betekent dat het meest voorkomende scenario – gewoon door een stad lopen en steeds in- en uit Wi-Fi gaan van cafés, hotels, luchthavens en winkelcentra – precies het scenario is waarin het verbruik plaatsvindt zonder waarschuwing.

Er is strikt genomen geen sprake van misleiding. Het staat gedocumenteerd. Het probleem is waar het gedocumenteerd staat en met welke woorden.

Waarom data uitzetten niet altijd genoeg is

De meeste mensen die reizen doen hetzelfde voordat ze opstijgen: ze gaan naar de instellingen en zetten mobiele data uit.

Dat is een goede reflex, maar er zijn twee verschillende schakelaars met vergelijkbare namen en in verschillende menu's.

• Mobiele data is de schakelaar die bepaalt of de telefoon internet via het mobiele netwerk gebruikt.
• Dataroaming, of roaming van data, is de schakelaar die bepaalt of de telefoon verbinding kan maken met netwerken van andere providers buiten je eigen land.

De eerste uitzetten en de tweede aan laten staan, laat precies de deur open die de gids beschrijft. En die tweede schakelaar kan aan blijven staan door een systeemupdate, door een toestelwissel of gewoon omdat hij nooit is aangeraakt.

Er is nog een detail dat veel mensen verrast: ook als de gebruiker geen enkele app opent, blijft de telefoon werken. Hij synchroniseert e-mail, back-upt foto's, downloadt updates en werkt apps op de achtergrond bij. Dat alles verbruikt data, en dat verbruikt net zo goed of je nu naar het scherm kijkt of niet.

Het deel dat bijna niemand checkt: niet alle landen kosten hetzelfde

Dit is waarschijnlijk de nuttigste info in de hele tekst, en tegelijk het minst bekend.

Mexicaanse providers hanteren geen enkel internationaal tarief. Ze werken met zones. En het verschil tussen de ene zone en de andere is geen tien of twintig procent: het is een heel andere orde van grootte.

In de openbare catalogus van Telcel staan bijvoorbeeld een pakket van 15 GB voor de Verenigde Staten, Canada, Latijns-Amerika en Europa, en een pakket uit de zone ‘Rest van de Wereld’ dat 20 MB biedt voor 6.000 peso. En voor maritiem gebruik is er een pakket van 1 MB voor 400 peso.

Bron: internationale roamingtarieven gepubliceerd door Telcel en geregistreerd in het Tarievenboek bij het Instituto Federal de Telecomunicaciones.

Twintig megabyte is minder dan één foto van een moderne telefoon.

Het gaat er niet om één bedrijf aan te wijzen. Het punt is: die tabel bestaat, bepaalt wat je betaalt op basis van waar je naartoe reist, en vrijwel niemand raadpleegt hem voordat hij een vliegticket koopt. Het reisbureau vermeldt hem niet, hij verschijnt niet tijdens het boeken van de vlucht, en niemand leest hem voor als je belt met een andere vraag.

Het geval van het 'onbeperkte' pakket

Er is een tweede bron van verrassingen, anders dan een onverwachte kostenpost: het reispakket dat je bewust afsluit en dat je halverwege de week toch zonder werkende dienst achterlaat.

AT&T México publiceert op zijn site internationale roamingpakketten met prijs en dekking. Naast de prijs staat ook de daadwerkelijke limiet. Hun Preferente-pakket van 5 dagen kost 299 peso en bevat 2.500 MB. Zodra die hoeveelheid is verbruikt, wordt de snelheid teruggebracht naar 256 kbps. De pakketten van 10 en 17 dagen volgen dezelfde logica met 5.000 MB en 8.500 MB.

Bron: att.com.mx, sectie 'Plannen en internationale roaming'.

Met 256 kbps kun je een sms ontvangen. Je kunt geen kaart met realtime verkeer laden, geen menucode scannen of gemakkelijk een auto bestellen.

Laten we ook eerlijk zijn in de andere richting: geen enkel bedrijf ter wereld geeft data weg zonder enige beperking. Ze hebben allemaal een fair-use-beleid en een drempel waarna ze de snelheid verlagen. Het verschil tussen providers is niet óf die limiet er is, maar of die naast de prijs staat of drie klikken verderop.

De echte fout zit niet in de prijs, maar in het moment

Als je de bovenstaande drie dingen combineert, ontstaat er een patroon, en dat patroon verklaart meer dan welk tarief dan ook.

Denk eens aan hoe je een reis plant. De vlucht boek je maanden van tevoren, met vergelijkingen. Het hotel reserveer je thuis, na het lezen van recensies. De verzekering sluit je van tevoren af. Museumtickets koop je online om niet in de rij te staan. Dollars wissel je hier, want op het vliegveld is het duurder. De koffer weeg je thuis om verrassingen aan de balie te voorkomen.

Dat beslis je allemaal in Mexico, rustig, met informatie en met alternatieven.

En er is één ding dat bijna iedereen laat liggen: internet. Het enige onderdeel van de reis dat je elk uur van elke dag gebruikt.

Die beslissing neem je uiteindelijk in de slechtst denkbare situatie: na een lange vlucht, met bagage, moe, vaak 's nachts, in een taal die niet de jouwe is, en zonder enige manier om te vergelijken. Op dat moment kies je niks. Je accepteert wat er is.

En het is ook het moment waarop je je telefoon het hardst nodig hebt, want de eerste twintig minuten zijn voor het regelen van vervoer, het lezen van het hoteladres en het laten weten aan familie dat je veilig bent aangekomen.

Wat kun je voor vertrek alvast regelen

Het alternatief dat er nu is en dat veel reizigers al gebruiken, is het vooraf kopen van data, vanuit Nederland, voor het land van bestemming.

Een plastic chip is niet meer nodig. Er zijn digitale profielen, eSIM's, die een bestand zijn dat je op je telefoon downloadt. Dit heeft drie praktische gevolgen:

1. Geen balie, geen rij, geen paspoort en geen registratie van 24 uur bij aankomst.
2. Je hoeft je Nederlandse chip er niet uit te halen. Hij blijft in je telefoon, dus je nummer, WhatsApp met al je groepen en de berichten van je bank blijven gewoon werken. Het enige wat verandert, is waar je data vandaan komt.
3. De prijs staat vast en wordt vooraf betaald. Je koopt een aantal GB's en een aantal dagen. Er blijft geen openstaande teller staan die weken later wordt afgerekend.

Dat derde punt pakt het probleem aan waar deze hele tekst over gaat. Een onverwachte kostenpost drie weken later kan alleen bestaan als er een ongelimiteerd verbruik is zonder plafond. Als die er niet is, kan er daarna niets meer binnenkomen.

Voordat je iets koopt, twee controles van tien seconden

Het is de moeite waard om deze twee dingen thuis te controleren, voordat je ook maar iets betaalt.

De eerste is de compatibiliteit van je toestel. Open het toetsenbord om te bellen en toets `*#06#`. Je hoeft niet te bellen. Er verschijnt een scherm met de IMEI en, als je telefoon digitale profielen ondersteunt, ook een nummer genaamd EID. Staat er EID, dan is je toestel geschikt.

Hier is een detail specifiek voor de Nederlandse markt: verschillende modellen Redmi en Xiaomi die in Nederland worden verkocht, zijn de Latijns-Amerikaanse versie en hebben de component niet, ook al zegt de internationale specificatie van datzelfde model van wel. En ontgrendeld zijn is niet hetzelfde als compatibel zijn: een toestel dat je bij een provider hebt gekocht, kan de component hebben maar geblokkeerd zijn.

De tweede controle gaat over data. Het is verstandig om te bevestigen wanneer de teller van je abonnement begint te lopen. Bij PuraSIM gaan de dagen in vanaf het eerste gebruik op de bestemming, niet vanaf de aankoop, en je hebt 180 dagen om het te installeren. Hierdoor kun je het vandaag kopen, deze week thuis installeren en testen, en over twee maanden op reis gaan zonder één dag te verliezen.

En dit lost ook de meest begrijpelijke angst van allemaal op: dat er iets misgaat. Het risico dat een profiel niet goed installeert, verdwijnt nooit. Wat verandert, is waar je erachter komt. Installeer je het thuis, met wifi en dagen speling, dan is een probleem een kwartiertje ongemak. Installeer je het bij aankomst, dan verpest hetzelfde probleem je eerste avond.

Wat je moet onthouden

• De onverwachte kostenpost komt meestal niet door verkeerd gebruik, maar doordat er een open, ongelimiteerd verbruik is terwijl je in het buitenland bent.
• De officiële richtlijn van de providers beschrijft zelf een scenario waarbij het verbruik plaatsvindt zonder dat de gebruiker het doorheeft.
• De tarieven variëren enorm per bestemmingsregio, en die tabel is gepubliceerd, maar bijna niemand raadpleegt hem voor vertrek.
• De pakketten die als onbeperkt worden beschreven, hebben een gepubliceerde drempel waarna de snelheid wordt verlaagd. Zoek daarom het getal, niet het woord.
• Dit kun je allemaal thuis regelen, met een vaste prijs, voordat je in het vliegtuig stapt.

PuraSIM verkoopt databundels per bestemming die je voor vertrek vanuit Nederland kunt kopen en installeren, met een vaste prijs, voor meer dan 200 bestemmingen. De klantenservice is via e-mail en WhatsApp, met mensen die je in het Nederlands te woord staan. Er is geen telefonische ondersteuning.